Kenniscentrum
10 Zaken die je moet weten over selfpublishing
Selfpublishing is een volwaardige oplossing voor de productie in een standaard format via printing-on-demand van je manuscript waarvoor je geen fullservice uitgeverij hebt kunnen overtuigen. Mits je heel veel werk zelf doet van redactie en vormgeving, alle kosten zelf draagt, de promotie naar boekhandel en publiek zelf verzorgt, zelf instaat voor de verzending, facturatie en inning van verkochte exemplaren. De verdiensten zijn gering, zo niet negatief gezien de kosten van productie, promotie en distributie en de tijd en de inspanningen die je zelf moet leveren.
‘Le plaisir de se voir imprimé’ heeft zijn prijs en zijn beperkingen. Neem dit mee in je overwegingen en beslissingsproces
1. Een fullservice uitgeverij maakt een kritische selectie
Redigeert manuscripten, zet vormgevers en layouters in, laat een kaft ontwerpen, betaalt de facturen voor deze prestaties en doet de investering voor de productie. Een selfpublishing bedrijf investeert niet en laat zich betalen voor elke extra stap in het maken van een boek.
2. Een fullservice uitgeverij verzorgt de promotie
zowel naar potentiële lezers en kopers als naar de boekverkoopkanalen (boekhandel, internetshops, warenhuizen, kiosken, speciaalzaken…) en betaalt de facturen daarvoor. Een selfpublishing bedrijf verwacht dat alle promotie-inspanningen en de kosten daarvoor door jou als auteur worden gedragen.
3. Een ISBN geeft geen enkele inhoudelijke of promotionele meerwaarde aan jouw boek.
Een ISBN is een passief codenummer (zoals de streepjescode op een pak rijst) dat bedoeld is om logistiek en distributie vlot te laten verlopen. Een ISBN is te koop voor iedereen (via www.meta4books.be) (een prefix van 10 ISBN kost 30,90 € per nummer) maar geeft geen enkele inhoudelijke of promotionele meerwaarde aan jouw boek. De gegarandeerde aanwezigheid in de ISBN-databank (Meta4Books in Vlaanderen, CB-Link in Nederland) is louter passief en biedt geen enkele extra attentiewaarde. Jaarlijks worden er in het Nederlandstalig taalgebied ruim 40.000 nieuwe ISBN’s toegevoegd.
4. Een fullservice uitgeverij presenteert jouw boek aan de boekverkooppunten in Vlaanderen en Nederland
Daarbij zet de uitgeverij vertegenwoordigers in die de markt, het potentieel van een boek en van het verkooppunt kennen en boekverkooppunten adviseren bij de selectie. Debuten worden zelden ingekocht omdat het een ‘debuut’ is; onbekende namen en titels hebben vaak situering en verkoopargumentatie nodig. Een selfpublishing uitgeverij heeft geen vertegenwoordigers. Het zijn de auteurs die zichzelf promoten, en voor hen is het quasi onmogelijk om het eigen boek geplaatst te krijgen buiten de eigen familie- en vriendenkring.
5. Jaarlijks verschijnen er in Vlaanderen en Nederland ruim 30.000 nieuwe titels.
Een doorsnee boekhandel in Vlaanderen heeft circa 10.000 Nederlandstalige titels in voorraad, inclusief een selectie van reeds eerder verschenen titels – de zogenaamde backlist – en steady sellers. Meer dan de helft van de nieuwe titels van fullservice uitgevers wordt niet breed opgenomen in het assortiment van de boekverkooppunten. Boektopia presenteert 40.000 titels van fullservice uitgeverijen uit een totaalaanbod van 115.000 leverbare Nederlandstalige titels: ook daar wordt slechts een beperkt deel van alle titels getoond. Vermits selfpublishing uitgevers geen promotionele inspanningen leveren naar de boekverkooppunten is de kans om hun titels in het aanbod van de boekhandels terug te vinden onbestaande. Tenzij jij als auteur alle promotionele inspanningen zelf levert en het risico neemt voor de boeken die worden aangemaakt en alle kosten ten laste neemt.
6. Een boekhandel is een commerciële onderneming
en verwacht een minimumvergoeding om een boek aan te kopen of te bestellen op basis van een klantenorder. In de Vlaamse praktijk wordt dit uitgedrukt in een minimale korting op de verkoopprijs aan de klant. Een boek dat 25 euro kost aan de boekenkoper, moet aangeleverd worden – portvrij – aan maximaal 15 euro (= minimaal 40 % korting). Voor grote ketens wordt dit 50 % (= aanleveren aan 12,50 euro) en het voorraadrisico moet je zelf nemen: als het boek niet verkoopt zal de boekhandel het terugsturen en moet je de aankoopprijs terugbetalen (vakjargon: onbeperkt recht van retour). Selfpublishing uitgeverijen leveren aan jou aan de door hen bepaalde kostprijs. Hoe hoger de oplage, hoe lager de kostprijs per stuk maar dan betaal je wel een (veel) hogere totaalprijs. De boekhandel moet op de door jou aangerekende kostprijs een minimale marge nemen waardoor de verkoopprijs dreigt boven de prijs van een gemiddeld boek komt te liggen.
7. Boeken ‘verplaatsen’ is een arbeidsintensief en duur logistiek proces
en dit voor een product dat gemiddeld 16,50 euro kost aan de lezer. Een doorsnee boek versturen via de post als pakket tot 2 kg kost minimaal € 8,60 aan postkosten en € 1,5 à € 2 aan verpakking De boekhandel vraagt een factuur, die moet gemaakt worden, verstuurd, de betaling opgevolgd en geregistreerd. Deze inspanningen kosten tijd en geld. Een fullservice uitgeverij verzorgt zelf de logistiek en neemt die kosten ten laste. Als je uitgeeft bij een selfpublishing uitgeverij moet je die logistiek zelf organiseren en betalen.
8. Een fullservice uitgeverij selecteert uit de ingezonden manuscripten en beoordeelt in eerste instantie op basis van verkoopmogelijkheden.
Een fullservice uitgeverij selecteert uit de ingezonden manuscripten en beoordeelt in eerste instantie op basis van verkoopmogelijkheden. Dat beoordelingsproces is geen exacte wetenschap, het is mensenarbeid en ook hier worden soms foute inschattingen gemaakt. Maar, ze gebeurt wel op basis van ervaring, marktkennis en eigen criteria om het economisch risico te beperken. Een selfpublishing uitgeverij selecteert niet maar is vooral economisch selectief vermits ze enkel werkt voor auteurs die hun rekeningen betalen.
9. Fullservice uitgeverijen hanteren een Modelcontract dat is uitgewerkt door de Vlaamse Auteursvereniging (in Nederland de Auteursbond) en de leden van de Groep Algemene Uitgeverijen.
Dat modelcontract legt de rechten en plichten van beide partijen vast, zoals royalty’s, exploitatie van nevenrechten (vertaling, opname in bloemlezingen, voorpublicaties…), uitbetaling, bescherming auteursrechten… Selfpublishing uitgeverijen hanteren eigen (mini-)contracten die vaak heel wat aspecten niet of nadelig voor de auteur regelen, waardoor er discussie kan ontstaan.
10. Subsidieregelingen van Literatuur Vlaanderen zijn niet van toepassing op uitgaven bij selfpublishing uitgevers.
Een contract bij een professionele fullserviceuitgeverij is in alle reglementen een formele vereiste om steun te kunnen ontvangen. Zie voor de concrete details de specifieke reglementen op www.literatuurvlaanderen.be
De Nederlandse realiteit
De Boekmanstichting onderzocht de aanwezigheid en verkoop van boeken die uitgebracht zijn bij tien selfpublishers tussen 2012 en 2015. Daaruit blijkt dat de 6.940 leverbare titels van deze tien selfpublishing uitgevers 7 % vormen van de ruim 100.000 beschikbare titels en (slechts) 0,2 % van de verkochte aantallen en 0,3 % van de omzet. Gemiddeld worden per titel 15 exemplaren verkocht en bedraagt de omzet € 272 .
bron: Kwantitatieve verkenning van de self-publishing markt, Boekman Extra, september 2016, Boekmanstichting, Amsterdam